خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





سکوت سازمانی


    در ادبیات نوین مدیریت، مدیریت سرمایه های انسانی از جمله مفاهیمی است که
    بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است، شاید دلیل اهمیتش نیز به مهم بودن
    سرمایه انسانی بستگی داشته باشد. زیرا سرمایه های انسانی در بین سایر سرمایه
    ها از ارزش و اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. سرمایه انسانی تنها سرمایه ای
    است که با مصرف علاوه بر اینکه کاهش نمی یابد بلکه بر اساس تجاربی که کسب می
    نماید اثر فزایندگی نیز خواهد داشت.

    مزیت دیگر سرمایه های انسانی بر سایر سرمایه های سازمان این است که استفاده و
    بکارگیری سایر سرمایه ها بستگی به سرمایه های انسانی دارد بهترین و با
    ارزشترین سرمایه ها و دارائیها بدون سرمایه انسانی قابلیت استفاده نخواهد
    داشت. امروزه مهمترین مزیت رقابتی سازمانها نه در حوزه تجهیزات بلکه در حوزه
    انسانها است. سازمانهایی که سرمایه های فکری و انسانی مناسبی داشته باشند در
    میدان رقابت نسبت به سایر رقبا برتری خواهند یافت، زیرا سرمایه های انسانی
    ارزشمندتر و برتر از هر سرمایه دیگری در سازمانها محسوب می شوند. سازمانهایی
    کامروا خواهند بود که بتوانند از این سرمایه ها بطور موثر در جای خود استفاده
    نمایند و با افزایش انگیزه و توانایی آنها سازمان خود را تعالی بخشند.

    برای ارتقای بهره وری سرمایه های انسانی مکانیزمها و روش های مختلفی وجود دارد
    از قبیل نظام مدیریت مشارکتی، نظام پذیرش و بررسی پیشنهادات و غیره به هر
    میزان که مشارکت این سرمایه در اهداف و وظایف سازمانی بیشتر شود میزان کارایی
    و اثر بخشی سازمانی نیز بهبود خواهد یافت.

    بر اساس تجارب مدیریتی در حوزه منابع انسانی همواره ذهنم درگیر این سئوالات
    بود که چرا برخی از جلسات سازمانی با سکوت مطلق برگزار می شود؟ هیچکس اظهار
    نظر نمی کند؟ و به بیان ایده ها ونظرات نمی پردازند؟ چرا برخی از کارکنان
    همواره از مشکلات و نارضایتی ها دم می زنند ولی بر زبان نمی آورند؟ دلایل سکوت
    سازمانی چیست؟ آیا سکوت سازمانی خوب است یا بد؟ سکوت سازمانی چه تاثیری در
    سازمان دارد؟ چرا با وجود استقرار نظام پیشنهادات در سازمانها، پیشنهاداتی از
    سوی کارکنان مطرح نمی شود؟

    مدتی بود که این سئوالات ذهنم را درگیر کرده بود که یکی از کارشناسان شعبه
    بناب مطلبی را با عنوان سکوت سازمانی برایم نقل فرمودند که با مطالعه مقالات
    متعدد در این زمینه جواب برخی از سئوالاتم مشخص شد. با عنایت به اینکه سکوت
    سازمانی مفهوم جدید و ناآشنایی است و کمتر در ادبیات مدیریتی منابع انسانی به
    آن پرداخته شده به تبیین و بررسی موضوع می پردازم امید است که مورد عنایت
    دوستان نیز قرار گیرد.

    سکوت سازمانی (Organizational Silence)‏ پدیده‌ای جدیدی است که در آن کارکنان
    سازمان به دلایل  متفاوت از اظهار نظر در رابطه با مشکلات سازمان خودداری و
    امتناع ورزیده وسکوت می‌کنند. سکوت علامتی برای بیماری سازمانی محسوب می شود و
    مدیران باید عامل اصلی آن را ردیابی و برطرف نمایند. بی توجهی به این موضوع
    می‌تواند سبب سکون و حتی مرگ سازمان شود.

    با توجه به نوع انگیزه کارکنان سکوت در سازمانها به ۳ دسته زیر قبل تقسیم بندی
    است:

    *۱**- **سکوت مطیع*: انگیزه این نوع سکوت کناره گیری، تسلیم بودن و رضایت دادن
    به هر چیزی است.

    *۲**- **سکوت تدافعی*: انگیزه این نوع سکوت خود حفاظتی است یعنی علت سکوت
    کارمند در سازمان ترس است.

    *۳**- **سکوت دوستانه*: انگیزه این نوع سکوت علاقه به دیگران و ایجاد فرصت
    برای نشر یک مساعی می باشد.

    *دلایل سکوت مطیع**:*

    ۱- باور داشته باشد که صحبت کردن بی فایده است.

    ۲- از توانایی های شخصی خود برای نفوذ در شرایط، نا مطمئن باشند.

    *دلایل سکوت تدافعی**:*

    ۱- به دلیل آشفته شدن افراد

    ۲- ایجاد پیامد های منفی برای خود فرد

    *دلایل سکوت دوستانه**:*

    ۱- سود بردن از نظرات دیگران

    ۲- خودداری از ارائه اطلاعات به دلایل سری و محرمانه بودن

    *عوامل ایجاد کننده سکوت سازمانی** :*

    اما پدیده سکوت سازمانی پدیده ای چند بعدی است و از چند جهت قابل بررسی می
    باشد. از جمله می توان دلایل و عوامل سکوت سازمانی به شرح زیر دسته بندی نمود:

    *۱**- **عوامل مدیریتی*

    *۲**- **عوامل سازمانی و محیطی*

    *۳**- **عوامل گروهی*

    *۴**- **عوامل فردی*

    *عوامل مدیریتی**:*

    ۱- باورهای ضمنی مدیران نسبت به سکوت سازمانی

    ۲-  اقدامات مدیریتی

    ۳- سبک رهبری مدیریت سازمان

    ۴- ترس از بازخورد منفی

    ۵- تفاوتهای جمعیت شناختی مابین کارکنان و مدیران

    ۶- ایجاد جو بی اعتمادی و سوء ظن در سازمان

    *عوامل سازمانی**:*

    ۱- سکون شغلی

    ۲- سیاستها و ساختارهای سازمانی

    ۳- فقدان مکانیزم باز خورد از پایین به بالا

    ۴- تصمیم گیری متمرکز

    *عوامل فرهنگی، اجتماعی و گروهی**:*

    ۱- همنوایی با جمع ( انطباق با گروه)

    ۲- گروه اندیشی

    ۳- اثر بخشی فرهنگ آداب و رسوم خانواده بر نحوه ارتباط فرزندان با بزرگتر ها

    *عوامل فردی**:*

    ۱- حفظ موقعیت کنونی

    ۲- بی اعتمادی و بد بینی به مدیر

    ۳- احساس ناتوانی در ایجاد تغییر

    ۴- ترس از ارائه نظرات و بیان مشکلات

    ۵- مصلحت اندیشی

    *پیامد های سکوت سازمانی**:*

    *۱**- **محدود شدن داده ها و اطلاعات*

    *۲**- **عدم تجزیه و تحلیل ایده ها و بدیل های تصمیم گیری*

    *۳**- **کاهش اثر بخش تصمیم گیری*

    *۴**- **کاهش توانایی سازمان برای شناسایی و اصلاح اشتباهات*

    *۵**- **تضعیف تعهد و عرق سازمانی و اعتماد کارکنان*

    *۶**- **احساس عدم کنترل کارکنان*

    *۷**- **کاهش انگیزش کارکنان و افزایش نارضایتی*

    *۸**- **ناهماهنگی شناختی کارکنان*

    *۹**- **کاهش مشارکت و خلاقیت در بین کارکنان*

    *نتیجه گیری:*

    در دنیای پیچیده و متغیر امروزی که رقابت بسیار زیادی بین جوامع مختلف در
    راستای دستیابی به جدیدترین فن‌آوری‌ها، با صرفه ترین منابع و مجرب ترین
    نیروهای انسانی وجود دارد، منابع انسانی و بالاخص افراد خلاق، نوآور، کارآفرین
    و صاحبان اندیشه‌های نو به مثابه با ارزش ترین سرمایه‌های سازمانی هستند.
    ساختارهای سازمانی جدید رو به تغییر نهاده و سازمانها و منابع انسانی شان تحت
    تاثیر تهدیدهای مختلفی قرار گرفته‌اند که از آن جمله می‌توان به پدیده ” سکوت
    سازمانی” اشاره نمود.

     اگر بر دهان کارکنان مهر سکوت زده شود، موتور مولد دانش سازمانی از کار خواهد
    ایستاد. وقتی نیروی انسانی به عنوان مهم ترین سرمایه سازمانی سکوت نماید
    مدیریت خطر بزرگی را باید احساس کند.

    * برخی از علل سکوت سازمانی را که همکارانم برشمردند عبارت بود از:*

    عدم ارائه بازخورد در قبال ایده هایشان ، عدم وجود کانال های ارتباطی مناسب در
    سازمان و بین واحد ها ، مافوق مستقیم ، ازدیاد لایه های مدیریتی ، ساختار
    سازمانی عمودی ، عدم وجود فرهنگ مناسب سازمانی ، عدم وجود نظام پاداش مناسب ،
    اثر بجا مانده حاصل از اجرای اشتباه نظام های مدیریت قبلی ، بی اعتنایی مدیران
    ، در دسترس نبودن مدیران و … . اشاره نمود .

    *می‌توان پیشنهادات زیر را برای کاهش سکوت در سازمانها ارائه کرد:*

    ۱- استقرار نظام پاداش دهی مناسب برای نظرات و پیشنهادات خلاق؛

    ۲- استقرار سیستم تریبون آزاد بدون کوچکترین استرس و نگرانی و ترس از بیان
    آزاد عقاید؛

    ۳- شناسایی توانمندی ها و قابلیت های افراد و استفاده از آنها در امور اجرایی
    و تصمیم‌گیری؛

    ۴- کاهش تمرکز سازمانی و تفویض اختیار؛

    ۵- شناخت ویژگیهای فردی و شخصیتی افراد جهت واگذاری مسئولیت به آنها؛

    ۶- تشکیل کارگاه‌های آموزشی روابط عمومی و برقراری ارتباط؛

    ۷- تدوین آئین نامه‌هایی برای حمایت از نظرات کارکنان؛

    ۸- تغییر فرهنگ سازمان در جهت  دستیابی به موقعیت سازمانهای یادگیرنده و
    یادگیری سازمانی؛

    ۹- برقراری برنامه بهبود مدیریت منابع انسانی؛

    ۱۰- ایجاد امنیت شغلی برای کارکنان و کاهش جو ترس و هراس از انتقاد؛

    ۱۱- ایجاد سیستم بازخورد مثبت و منفی توامان.

    ۱۲- استقرار سیستم آموزش کارکنان برای همگام بودن با تکنولوژی و فن آوری های
    روز دنیا.

    *کلام آخر:*

    هر چقدر جو سکوت در سازمانها مهیا باشد، یا بعبارتی دیگر نگرش سرپرستان تقویت
    کننده رفتارهای منجر به سکوت کارکنان باشد و فرصت های ارتباطی در سازمان برای
    کارکنان کم باشد و نیز نگرش مدیریت عالی در جهت تشویق رفتارهای سکوت آمیز
    باشد، این امر باعث خواهد شد که کارکنان در سازمان در قبال مسائل اغلب سکوت
    کرده و به دنبال آن نگرشهای شغلی کارکنان مثل رضایت شغلی و تعهد سازمانی پایین
    خواهد بود. یکی از راه‌هایی که منجر به ترغیب رفتارهای مشارکتی می‌شود فراهم
    نمودن فرصتهای ارتباطی و ایجاد سیستم‌های رسمی جهت انتقال یا مبادله اطلاعات،
    نگرانی ها و ایده‌هاست. مدیران وقتی که جو و فرهنگ سازمانی را بررسی می‌کنند
    یا هنگامی که محیطی را ایجاد کنند که درآن افراد با استعداد و توانمند باقی
    بمانند، ممکن است سکوت سازمانی را به عنوان یک متغیر مهم در نظر گیرند. همین
    امر باعث از بین رفتن جو و فرهنگ سکوت سازمانی می‌شود.

    *منبع:*

    - آسیب شناسی سکوت سازمانی – دکتر حمید رضایی فر- ۱۳۹۲

    - سکوت سازمانی -  روح اله شاهزاده احمدی – ۱۳۹۰

    - سکوت سازمانی – دکتر اکبر حسن پور- ۱۳۹۱

    نویسنده :*محمد رضا قدسی *


    این مطلب تا کنون 11 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : سکوت ,سازمانی ,سرمایه ,انسانی ,کارکنان ,سازمان ,سکوت سازمانی ,منابع انسانی ,سرمایه انسانی ,سایر سرمایه ,نظام پاداش ,
    سکوت سازمانی

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر